INSTYTUT PSYCHIATRII I NEUROLOGII
Bogusława Bukowska, Janusz Sierosławski

UŻYWANIE ALKOHOLU I NARKOTYKÓW
PRZEZ MŁODZIEŻ SZKOLNĄ
RAPORT Z BADAŃ ANKIETOWYCH ZREALIZOWANYCH
W WOJEWÓDZTWIE ŁÓDZKIM W 2003 R.

EUROPEJSKI PROGRAM BADAŃ ANKIETOWYCH
W SZKOŁACH WARSZAWA 2003

Badanie zostało sfinansowane przez Urząd Marszałkowski Województwa Łódzkiego

SPIS TREŚCI

WPROWADZENIE

CEL BADANIA

POPULACJA I PRÓBA

PROCEDURA BADAWCZA

WYNIKI

Palenie tytoniu

Picie napojów alkoholowych

Używanie innych substancji psychoaktywnych

Problemy związane z używaniem substancji

Dostępność substancji psychoaktywnych

Ryzyko związane z używaniem substancji psychoaktywnych w opiniach badanych

Używanie substancji psychoaktywnych w otoczeniu badanych

Potępianie używania poszczególnych substancji

Rodzice a używanie substancji przez młodzież

Wiarygodność wyników

Profilaktyka a używanie substancji

Województwo Łódzkie na tle kraju i innych województw

Picie alkoholu

Używanie narkotyków

Dostępność substancji

PODSUMOWANIE

WNIOSKI I REKOMENDACJE

---

WPROWADZENIE

W Polsce, w ciągu ostatnich dwudziestu lat, przeprowadzono wiele lokalnych i regionalnych badań ankietowych wśród młodzieży szkolnej na temat używania różnych substancji psychoaktywnych. Zrealizowano również kilka badań na próbach ogólnopolskich. Badania te, z nielicznymi wyjątkami, prowadzone były przez różne zespoły badawcze, przy użyciu nieporównywalnych kwestionariuszy, na różnie zdefiniowanych populacjach, przy odmiennych sposobach doboru próby. Nie pozwalają one zatem, w przeważającej większości, na śledzenie trendów w rozwoju zjawiska, czy jego terytorialnego zróżnicowania. Trudne jest również znalezienie odniesień międzynarodowych przy próbach oceny polskiej sceny lekowej. Ogólny obraz jaki wyłania się z analizy tych badań to niższy, niż w państwach Zachodniej Europy poziom rozpowszechnienia zjawiska oraz rosnący w ostatnich latach trend w jego rozwoju.

Idea paneuropejskiej współpracy w badaniach szkolnych na temat używania substancji psychoaktywnych powstała wśród badaczy tej problematyki skupionych wokół Rady Europy (Co-operation Group to Combat Drug Abuse and Illicit Trafficking in Drugs - Pompidou Group). Sprowadza się ona do uzgodnienia i na ile to możliwe wystandaryzowania metodologicznych warunków badań w różnych krajach, tak aby ich wyniki uczynić maksymalnie porównywalnymi. Badania inicjowane przez tę grupę prowadzone są co cztery lata według tych samych wystandaryzowanych technik, co umożliwia porównywalność nie tylko w przestrzeni ale i w czasie. Polska włączając się do tego projektu uzyskała możliwość śledzenia zarówno rozmiarów zjawiska jak i jego trendów rozwojowych na szerokim tle sytuacji w Europie i w poszczególnych jej krajach.

Jak pokazują wyniki badań ogólnopolskich picie alkoholu przez młodzież staje się powoli statystyczną normą. W niektórych miejscowościach naszego kraju coraz bardziej widoczny staje się problem narkotyków. Pod względem rozpowszechnienia używania leków uspokajających i nasennych bez przepisu lekarza polskie piętnasto-szesnastolatki plasują się na pierwszym miejscu w Europie. Wszystkie te napawające niepokojem zjawiska podlegają nierównej dystrybucji na terenie kraju. Generalnie bardziej rozpowszechnione są w wielkich miastach, mniej powszechne w małych miejscowościach. Na zróżnicowania związane ze stopniem urbanizacji nakładają się zróżnicowania regionalne. Zarówno ogólna strategia zapobiegawcza, jak konkretne działanie profilaktyczne podejmowane w skali lokalnej i regionalnej wymagają wiedzy o rozmiarach i charakterze zjawiska, stąd potrzeba podejmowania badań w skali lokalnej i regionalnej. Badanie zrealizowane w 2003 r. na terenie Województwa Łódzkiego wychodzi na przeciw tym potrzebom.

CEL BADANIA

Badanie miało na celu przede wszystkim pomiar natężenia zjawiska używania przez młodzież substancji psychoaktywnych. Podstawowymi pytaniami badawczymi były zatem pytania o liczby młodych ludzi, którzy mieli doświadczenia z tego typu substancjami oraz o stopień nasilenia tych doświadczeń. Celem badania była jednak również próba identyfikacji i pomiaru czynników wpływających na rozmiary zjawiska, zarówno po stronie popytu jak podaży. W badaniu poruszono zatem takie kwestie, jak dostępność substancji psychoaktywnych, zarówno w wymiarze fizycznym jak psychologicznym, gotowość do podjęcia prób z tymi środkami, przekonania na temat ich szkodliwości, doświadczenia w zakresie problemów związanych z ich używaniem.

Wszystkie te kwestie zostały poddane pomiarowi ilościowemu w celu dokonania oszacowań dla całej populacji młodzieży Województwa Łódzkiego.

POPULACJA I PRÓBA

Badanie objęło dwie kohorty młodzieży – młodzież urodzoną w 1987 roku i 1985 r. Założono, że 95% tej młodzieży uczęszcza do szkół, w zdecydowanej większości do trzecich klas gimnazjów i drugich klas szkół pogimnazjalnych (licea ogólnokształcące, technika, zasadnicze szkoły zawodowe) pracujących wg systemu sprzed reformy. W związku z tym próba badawcza została pobrana spośród młodzieży szkolnej z tych typów szkół i poziomów klas. Jednostką losowania była klasa szkolna, próba miała zatem charakter klastrowo–warstwowy. Schemat doboru zakładał losowy dobór dwustopniowy. Najpierw losowano szkoły, a następnie klasy. W klasach badaniu poddawano wszystkich obecnych w tym czasie uczniów.

Schemat losowania zakładał równomierny rozkład próby w mieście przy maksymalnym jej rozproszeniu. Operatem losowania była lista szkół MEN.

Założono objęcie badaniem próby o wielkości ok. 2400 uczniów, tj. ok. 112 klas szkolnych z obu poziomów.

PROCEDURA BADAWCZA

Badanie zostało realizowane metodą ankiety audytoryjnej przez zespół ankieterów rekrutujący się spoza systemu oświaty i wychowania. Jako ankieterzy byli zatrudniani przede wszystkim ludzie młodzi, głównie studenci, z łatwym kontaktem z młodzieżą szkolną. Ankieterzy zostali przeszkoleni oraz wyposażeni w szczegółową pisemną instrukcję. Do ich zadań, poza przeprowadzeniem badania w klasie, należało przygotowanie raportu zawierającego, obok opisu realizacji badania, informacje o klasie oraz o uczniach nieobecnych w trakcie badania. Praca ankieterów była wyrywkowo kontrolowana przez koordynatora.

Nawiązanie kontaktu z wylosowanymi szkołami należało do obowiązków ankietera. Udział szkoły w badaniu negocjowany był także bezpośrednio przez ankietera.

W procedurze badania położono bardzo duży nacisk na zapewnienie respondentom maksimum poczucia bezpieczeństwa oraz pełnej anonimowości. Służyły temu:

• wymóg nieobecności nauczyciela w klasie w trakcie badania,
• reguły postępowania ankietera (np. nie mógł on chodzić po klasie i zaglądać uczniom w kwestionariusze),
• specjalna procedura zwrotu wypełnionego kwestionariusza polegająca na umieszczeniu go przez ucznia w kopercie a następnie zaklejeniu jej.

Uczniowie w instrukcji otrzymali zapewnienie o pełnej anonimowości badań, zarówno na poziomie pojedynczych uczniów, jak również całej szkoły. Oznacza to, że tajemnicą objęte są również wyniki na poziomie szkół.

Ankieterzy po sprawdzeniu kompletności materiałów przekazywali je do Instytutu za pośrednictwem instruktorów lokalnych. Ankiety po zarejestrowaniu zostały poddane procedurze sprawdzenia. Następnie założono i zweryfikowano zbiór danych. Obliczenia wyników badania zostały wykonane za pomocą pakietu statystycznego SPSS for Windows ver.11.

WYNIKI

Prezentację wyników rozpoczniemy od rozpowszechnienia używania różnych substancji psychoaktywnych: najpierw tytoniu, potem napojów alkoholowych a w końcu pozostałych środków, w tym nielegalnych. Następnie przytoczymy wyniki odnoszące się do problemów jakich doświadcza młodzież w związku z używaniem substancji. Następnie zajmiemy się kwestią dostępności poszczególnych substancji. W dalszej kolejności omówimy opinie o szkodliwości używania poszczególnych substancji oraz oceny badanych odnoszące się do rozmiarów sięgania po nie w ich najbliższym otoczeniu. Na koniec zobaczymy, jaki stosunek do używania substancji przez uczniów mają ich rodzice.

Palenie tytoniu

Rozpowszechnienie palenia tytoniu było badane w dwóch wymiarach czasowych - całego życia respondenta oraz ostatnich 30 dni przed badaniem. Pierwszy z nich pozwala na ustalenie zasięgu zjawiska eksperymentowania z tą substancją, tzn. podejmowania prób palenia tytoniu. Drugi przydatny jest do uchwycenie rozmiarów grupy aktualnie palących, okazjonalnie lub regularnie.

W tabeli 1 przedstawiono dane na temat doświadczeń z paleniem tytoniu zebranych na przestrzeni całego życia.

Tabela 1. Palenie tytoniu

Poziom klasy		Palenie papierosów kiedykolwiek w życiu
Trzecie klasy gimnazjum	Nigdy nie palił	33,6
	1-2 razy	16,7
	3-5 razy	8,6
	6-9 razy	5,7
	10-19 razy	5,8
	20-39 razy	4,8
	40 razy lub więcej	25,0
Drugie klasy szkół pogimnazjalnych	Nigdy nie palił	21,0
	1-2 razy	14,2
	3-5 razy	8,6
	6-9 razy	4,4
	10-19 razy	5,6
	20-39 razy	5,6
	40 razy lub więcej	40,6

Jakiekolwiek doświadczenia z paleniem w czasie całego życia miało 66% uczniów klas trzecich gimnazjów i 79% uczniów klas drugich szkół pogimnazjalnych. Wśród uczniów, którzy podejmowali próby palenia można wyróżnić grupę osób, które paliły nie więcej niż 5 razy w swoim życiu. Należy do niej 25% młodszych uczniów i 23% starszej młodzieży. Można także zauważyć, że 25% badanych z pierwszej grupy i 40,6% z drugiej paliło w ciągu swojego życia 40 razy lub więcej. Ta grupa młodzieży to osoby, których doświadczenie z paleniem przekroczyło fazę eksperymentowania.

Płeć badanych okazała się być czynnikiem różnicującym palenie tytoniu (tabela 2).

Tabela 2. Palenie tytoniu wg płci

Poziom klasy		Chłopcy	Dziewczęta
Trzecie klasy gimnazjum	Nigdy nie palił	27,0	40,1
	1-2 razy	13,6	19,8
	3-5 razy	9,8	7,3
	6-9 razy	4,7	6,6
	10-19 razy	7,5	4,1
	20-39 razy	6,3	3,2
	40 razy lub więcej	31,1	18,9
Drugie klasy szkół pogimnazjalnych	Nigdy niepalił	20,6	21,4
	1-2 razy	12,7	15,7
	3-5 razy	6,8	10,4
	6-9 razy	3,9	4,9
	10-19 razy	5,3	5,9
	20-39 razy	5,3	5,9
	40 razy lub więcej	45,5	35,9

Zarówno wśród uczniów młodszych jak i starszych więcej doświadczeń związanych z paleniem tytoniu zebrali chłopcy niż dziewczęta. W wyższym też odsetku chłopcy palili 40 razy i więcej.

Jeśli przyjrzymy się okresowi ostatnich 30 dni przed badaniem, to w tym czasie paliło 29% piętnasto-szesnastolatków i 45% siedemnasto-osiemnastolatków (tabela 3).

Tabela 3. Palenie tytoniu w czasie ostatnich 30 dni

Poziom klasy		Palenie papierosów w czasie 30 dni przed badaniem
Trzecie klasy gimnazjum	Nie	70,8
	Mniej niż 1 papieros na tydzień	5,6
	Mniej niż 1 papieros dziennie	4,1
	1-5 papierosów dziennie	9,0
	6-10 papierosów dziennie	6,1
	11-20 papierosów dziennie	2,0
	Więcej niż 20 papierosów dziennie	2,3
Drugie klasy szkół pogimnazjalnych	Nie	55,4
	Mniej niż 1 papieros na tydzień	7,9
	Mniej niż 1 papieros dziennie	4,1
	1-5 papierosów dziennie	10,4
	6-10 papierosów dziennie	13,0
	11-20 papierosów dziennie	7,0
	Więcej niż 20 papierosów dziennie	2,2

Rozkład odpowiedzi wskazuje na znaczne zróżnicowanie badanych pod względem nasilenia palenia. Respondenci z obu poziomów nauczania w podobnych odsetkach zaliczali się do grupy palących rzadziej niż raz dziennie (9,7% uczniowie z młodszej kohorty i 12% uczniowie ze starszej kohorty). Ponad dwukrotnie niższe odsetki palących codziennie w ilości przekraczającej 10 papierosów dziennie odnotowano wśród uczniów gimnazjów – 4,3% niż wśród młodzieży ze starszych klas – 9,2%.

Na podstawie powyższych wyników można stwierdzić, że większość badanych uczniów eksperymentuje z paleniem tytoniu. Jednak regularne i częste palenie jest znacznie mniej rozpowszechnione wśród młodych ludzi.

Dane na temat względnie regularnego palenia zróżnicowanego ze względu na płeć przedstawiono w tabeli 4.

Tabela 4. Palenie tytoniu w czasie ostatnich 30 dni wg płci

Poziom klasy		Chłopcy	Dziewczęta
Trzecie klasy gimnazjum	Nie	66,1	75,5
	Mniej niż 1 papieros na tydzień	5,6	5,5
	Mniej niż 1 papieros dziennie	3,8	4,5
	1-5 papierosów dziennie	11,0	7,2
	6-10 papierosów dziennie	7,6	4,7
	11-20 papierosów dziennie	2,6	1,4
	Więcej niż 20 papierosów dziennie	3,4	1,3
Drugie klasy szkół pogimnazjalnych	Nie	52,9	57,8
	Mniej niż 1 papieros na tydzień	7,8	7,9
	Mniej niż 1 papieros dziennie	3,8	4,3
	1-5 papierosów dziennie	10,0	10,8
	6-10 papierosów dziennie	12,3	13,6
	11-20 papierosów dziennie	10,3	3,9
	Więcej niż 20 papierosów dziennie	2,9	1,6

Można zauważyć, że płeć jest czynnikiem różnicującym badanych pod względem częstości palenia bardziej w przypadku uczniów gimnazjów niż uczniów drugich klas szkół pogimnazjalnych.

Wśród młodzieży młodszej przynajmniej raz w czasie ostatnich 30 dni przed badaniem paliło 24,5% dziewcząt oraz 33,9% chłopców. Codzienne palenie w ilościach przekraczających 10 papierosów dziennie deklarowało 2,7% dziewcząt i 6% chłopców.

W grupie uczniów starszych do palenia w czasie ostatnich 30 dni przyznało się 42,2% dziewcząt oraz 47,1% chłopców. Odsetki palących codziennie ponad 10 papierosów wynoszą dla dziewcząt 5,5% a dla chłopców, ponad dwukrotnie więcej, 13,2%.

Picie napojów alkoholowych

Najbardziej rozpowszechnioną substancją psychoaktywną wśród młodzieży szkolnej, podobnie jak ma to miejsce w dorosłej części społeczeństwa, okazały się napoje alkoholowe. Eksperymentowanie z piciem zadeklarowało 95,2% gimnazjalistów klas trzecich i 98,2% uczniów drugich klas szkół pogimnazjalnych (tabela 5).

Jakiekolwiek napoje alkoholowe w czasie ostatnich 12 miesięcy przed badaniem piło 90,6% młodszych uczniów i 94,9% uczniów starszych. Warto zauważyć, że odsetki konsumentów alkoholu, definiowanych jako osoby, które piły jakikolwiek napój alkoholowy w czasie ostatnich 12 miesięcy przed badaniem, w przypadku uczniów obydwu kohort przewyższają odsetki konsumentów stwierdzanych w badaniach na populacji osób dorosłych. W badaniach zrealizowanych w 2002 r. na próbie pełnoletnich mieszkańców naszego kraju odnotowano 86% tak zdefiniowanych konsumentów napojów alkoholowych.

Tabela 5. Picie napojów alkoholowych

Poziom klasy		Tak	Nie
Trzecie klasy gimnazjum	Kiedykolwiek w życiu	95,2	4,8
	W czasie12 miesięcy przed badaniem	90,6	9,4
	W czasie 30 dni przed badaniem	71,0	29,0
Drugie klasy szkół pogimnazjalnych	Kiedykolwiek w życiu	98,2	1,8
	W czasie 12 miesięcy przed badaniem	94,9	5,1
	W czasie 30 dni przed badaniem	81,2	18,8

Jak można się było spodziewać odsetek konsumentów w klasach starszych jest wyższy niż w klasach młodszych. Należy zwrócić uwagę, że większość uczniów z tych klas w momencie badania osiągnęła już pełnoletność lub zbliżała się do wieku dorosłości. Odsetek konsumentów alkoholu wśród uczniów klas trzecich gimnazjów - głównie piętnasto-szesnastolatków jest niewiele niższy, co wskazuje na przemiany obyczajowe w zakresie używania alkoholu przez młodzież i może budzić niepokój spoglądając na rzecz, czy to z perspektywy zdrowia publicznego, czy norm prawnych. Cytowane wyniki badania pokazują, że wśród piętnastolatków picie alkoholu stało się, przynajmniej w sensie statystycznym, normą.

Picie w czasie ostatnich 30 dni przed badaniem przyjęto za wskaźnik względnie częstego używania alkoholu. Jakiekolwiek napoje alkoholowe w tym czasie piło 71% uczniów z grupy młodszej i 81,2% uczniów z grupy starszej. Należy przypomnieć, że badanie było realizowane w maju i czerwcu - okres ostatnich 30 dni przypadał zatem na kwiecień i maj, w zależności od tego kiedy badany wypełniał ankietę. Okres ten nie obejmował zatem świąt, karnawału, czy wakacji, które jak można przypuszczać szczególnie sprzyjają okazjom do picia.

Dane zawarte w tabeli 6 pokazują, że rozpowszechnienie używania alkoholu okazało się zróżnicowane ze względu na płeć tylko gdy analizujemy picie w czasie ostatnich 30 dni przed badaniem. Wartości pozostałych dwóch wskaźników dla chłopców i dziewcząt są prawie identyczne. Prawidłowość ta dotyczy uczniów z obydwu poziomów nauczania. Wyniki te zdają się wskazywać na postęp procesu emancypacji dziewcząt. Picie alkoholu w naszej kulturze to raczej domena mężczyzn. Wśród dorosłych mieszkańców naszego kraju spotykamy wielokrotnie więcej niepijących kobiet, niż mężczyzn abstynentów. Wśród nastolatków proporcje te są niemal wyrównane.

Tabela 6. Picie napojów alkoholowych wg płci

Poziom klasy		Chłopcy		Dziewczęta
		Tak	Nie	Tak	Nie
Trzecie klasy gimnazjum	Kiedykolwiek w życiu	96,6	3,4	93,9	6,1
	W czasie 12 miesięcy przed badaniem	92,1	7,9	89,2	10,8
	W czasie 30 dni przed badaniem	75,6	24,4	66,5	33,5
Drugie klasy szkół pogimnazjalnych	Kiedykolwiek w życiu	98,2	1,8	98,2	1,8
	W czasie 12 miesięcy przed badaniem	96,4	3,6	93,4	6,6
	W czasie 30 dni przed badaniem	85,6	14,4	77,0	23,0

Używanie poszczególnych typów napojów alkoholowych prześledzimy najpierw na przykładzie doświadczeń alkoholowych zebranych w czasie ostatnich 30 dni przed badaniem (tabela 7). Najbardziej rozpowszechnionym napojem alkoholowym, zarówno w trzecich klasach gimnazjów, jak wśród młodzieży starszej, jest piwo, na drugim miejscu jest wódka a dopiero na trzecim wino. Każdy z trzech typów napojów jest bardziej popularny w klasach pogimnazjalnych w porównaniu z klasami gimnazjalnymi. Co najmniej raz w ciągu ostatnich trzydziestu dni pił wódkę więcej niż co trzeci badany gimnazjalista i więcej niż co drugi uczeń szkoły wyższego poziomu.

Tabela 7. Picie poszczególnych napojów alkoholowych w czasie ostatnich 30 dni przed badaniem

Poziom klasy		Tak	Nie
Trzecie klasy gimnazjum	Picie piwa	72,8	27,2
	Picie wina	28,6	71,4
	Picie wódki	41,3	58,7
Drugie klasy szkół pogimnazjalnych	Picie piwa	81,2	18,8
	Picie wina	35,7	64,3
	Picie wódki	55,6	44,4

W obrazie popularności poszczególnych trunków płeć wprowadza istotne różnice. Tabela 8 przedstawia dane o odsetkach chłopców i dziewcząt pijących każdy z napojów w czasie ostatnich 30 dni przed badaniem.

Tabela 8.Picie poszczególnych napojów alkoholowych w czasie ostatnich 30 dni przed badaniem wg płci

Poziom klasy		Chłopcy		Dziewczęta
		Tak	Nie	Tak	Nie
Trzecie klasy gimnazjum	Picie piwa	78,7	21,3	67,0	33,0
	Picie wina	28,9	71,1	28,3	71,7
	Picie wódki	50,8	49,2	31,9	68,1
Drugie klasy szkół pogimnazjalnych	Picie piwa	86,2	13,8	76,5	23,5
	Picie wina	35,2	64,8	36,1	63,9
	Picie wódki	66,3	33,7	45,4	54,6

Na pierwszym miejscu wśród uczniów trzecich klas gimnazjów, zarówno wśród chłopców jak i wśród dziewcząt, jest piwo, potem wódka i jako ostatnie, wino. W przypadku piwa i wódki odsetki pijących są wyższe wśród chłopców niż wśród dziewcząt, w przypadku wina odsetki te są niemal identyczne. Analogiczna sytuacja występuje w przypadku uczniów szkół pogimnazjalnych.

Wielkości spożycia przy jednej okazji piwa, wina i wódki oraz dwóch względnie nowych na naszym rynku napojów alkoholowych tj. cidera i alkopopu (tabele 9-13) są silnie zróżnicowane, zarówno wśród uczniów klas trzecich gimnazjów jak klas drugich szkół pogimnazjalnych.

Tabela 9.Spożycie jednorazowe piwa

Poziom klasy		Ilość piwa wypita przy ostatniej okazji
Trzecie klasy gimnazjum	Nigdy nie pije piwa	13,3
	Ostatnim razem nie pił piwa	14,8
	Poniżej 0,5 litra	28,1
	Powyżej 0,5 do 1 litra	27,6
	Powyżej 1 litra do 2 litrów	11,7
	Powyżej 2 litrów	4,3
Drugie klasy szkół pogimnazjalnych	Nigdy nie pije piwa	7,1
	Ostatnim razem nie pił piwa	8,8
	Poniżej 0,5 litra	25,9
	Powyżej 0,5 do 1 litra	34,0
	Powyżej 1 litra do 2 litrów	15,6
	Powyżej 2 litrów	8,5

Tabela 10. Spożycie jednorazowe wina

Poziom klasy		Ilość wina wypita przy ostatniej okazji
Trzecie klasy gimnazjum	Nigdy nie pije wina	41,2
	Ostatnim razem nie pił wina	24,9
	Poniżej 100 gram	11,6
	Powyżej 100 gram do 200 gram	10,2
	Powyżej 200 gram do 749 gram	7,0
	750 gram lub więcej	5,0
Drugie klasy szkół pogimnazjalnych	Nigdy nie pije wina	35,5
	Ostatnim razem nie pił wina	32,1
	Poniżej 100 gram	8,4
	Powyżej 100 gram do 200 gram	13,6
	Powyżej 200 gram do 749 gram	6,5
	750 gram lub więcej	3,9

Tabela 11. Spożycie jednorazowe wódki

Poziom klasy		Ilość wódki wypita przy ostatniej okazji
Trzecie klasy gimnazjum	Nigdy nie piję wódki	41,2
	Ostatnim razem nie pił wódki	16,4
	Poniżej 50 gram	8,0
	Powyżej 50 gram do 100 gram	11,5
	Powyżej 100 gram do 250 gram	10,3
	Powyżej 250 gram	12,7
Drugie klasy szkół pogimnazjalnych	Nigdy nie piję wódki	19,4
	Ostatnim razem nie pił wódki	25,5
	Poniżej 50 gram	5,4
	Powyżej 50 gram do 100 gram	14,1
	Powyżej 100 gram do 250 gram	16,0
	Powyżej 250 gram	19,6

Typową ilością piwa konsumowaną przy jednej okazji przez uczniów młodszych jest poniżej 0,5 litra (28,1%) lub od 0,5 litra do litra ( 27,6%). W klasach starszych najczęściej pije się między 0,5 litra a 1 litrem tego napoju (34%). Mniej informacji mamy o spożyciu wina i wódki przy jednej okazji, bowiem znacznie mniej badanych piło te trunki w czasie swojej ostatniej okazji. Rozkłady odpowiedzi pokazują jednak wyraźnie odmienny charakter tych dwóch napojów. W przypadku wina badani grupują się w rejonie niższych wartości, w przypadku wódki, zarówno wśród młodszych jak i starszych uczniów, odsetek badanych rośnie wraz ze wzrostem ilości alkoholu. Podobnie jak wśród dorosłych, w młodym pokoleniu wino i wódka zdają się pełnić odmienne funkcje. Ponieważ picie wina ma wyraźnie bardziej symboliczny charakter, stąd wystarczą mniejsze jego ilości. Wódka zaś służy głównie jako intoksykant, stąd pije się jej więcej.

Najmniej informacji zebrano na temat nowych napojów alkoholowych (tabele 12 - 13). Napoje te nie zdobyły sobie jeszcze, jak widać, dużej popularności wśród młodszych i starszych uczniów. Pite są one raczej w niewielkich ilościach.

Tabela 12. Spożycie jednorazowe cideru

Poziom klasy		Ilość cidera wypita przy ostatniej okazji
Trzecie klasy gimnazjum	Nigdy nie pije cideru	86,8
	Ostatnim razem nie pił cideru	6,2
	Poniżej 0,5 litra	3,7
	Powyżej 0,5 do 1 litra	1,6
	Powyżej 1 litra do 2 litrów	,9
	Powyżej 2 litrów	,9
Drugie klasy szkół pogimnazjalnych	Nigdy nie pije cideru	90,9
	Ostatnim razem nie pił cideru	4,3
	Poniżej 0,5 litra	2,3
	Powyżej 0,5 do 1 litra	1,2
	Powyżej 1 litra do 2 litrów	,6
	Powyżej 2 litrów	,7

Tabela 13. Spożycie jednorazowe alkopopu

Poziom klasy		Ilość alkopopu wypita przy ostatniej okazji
Trzecie klasy gimnazjum	Nigdy nie pije alkopopu	87,5
	Ostatnim razem nie pił alkoholu	5,0
	Poniżej 0,5 litra	4,3
	Powyżej 0,5 do 1 litra	2,2
	Powyżej 1 litra do 2 litrów	,7
	Powyżej 2 litrów	,3
Drugie klasy szkół pogimnazjalnych	Nigdy nie pije alkopopu	88,5
	Ostatnim razem nie pił alkopopu	5,7
	Poniżej 0,5 litra	3,1
	Powyżej 0,5 do 1 litra	1,9
	Powyżej 1 litra do 2 litrów	,5
	Powyżej 2 litrów	,3

Wielkość konsumpcji przy jednej okazji zależna jest od płci (tabele 14-18). Przy każdym z napojów dziewczęta wypijają mniejsze ilości jednorazowo niż chłopcy. Warto zauważyć, że wśród starszej młodzieży różnice między chłopcami i dziewczętami są nieco większe, niż wśród gimnazjalistów. Dotyczy to przede wszystkim wódki.

Tabela 14. Spożycie jednorazowe alkopopu wg płci

Poziom klasy		Chłopcy	Dziewczęta
Trzecie klasy gimnazjum	Nigdy nie pije alkopopu	85,8	89,1
	Ostatnim razem nie pił alkopopu	6,7	3,4
	Poniżej 0,5 litra	3,8	4,8
	Powyżej 0,5 do 1 litra	2,0	2,4
	Powyżej 1 litra do 2 litrów	1,1	4
	Powyżej 2 litrów	,7
Drugie klasy szkół pogimnazjalnych	Nigdy nie pije alkopopu	87,1	89,8
	Ostatnim razem nie pił alkopopu	6,1	5,4
	Poniżej 0,5 litra	2,9	3,4
	Powyżej 0,5 do 1 litra	2,7	1,1
	Powyżej 1 litra do 2 litrów	,7	,2
	Powyżej 2 litrów	,5

Tabela 15. Spożycie jednorazowe cideru wg płci

Poziom klasy		Chłopcy	Dziewczęta
Trzecie klasy gimnazjum	Nigdy nie pije cideru	85,3	88,2
	Ostatnim razem nie pił cideru	7,0	5,4
	Poniżej 0,5 litra	3,4	3,9
	Powyżej 0,5 do 1 litra	1,8	1,4
	Powyżej 1 litra do 2 litrów	,7	1,0
	Powyżej 2 litrów	,8
Drugie klasy szkół pogimnazjalnych	Nigdy nie pije cideru	88,9	92,8
	Ostatnim razem nie pił cideru	4,6	3,9
	Poniżej 0,5 litra	2,8	1,9
	Powyżej 0,5 do 1 litra	1,7	,7
	Powyżej 1 litra do 2 litrów	,7	,5
	Powyżej 2 litrów	1,3	,2

Tabela 16. Spożycie jednorazowe piwa wg płci
 

Poziom klasy		Chłopcy	Dziewczęta
Trzecie klasy gimnazjum	Nigdy nie pije piwa	7,9	18,8
	Ostatnim razem nie pił piwa	13,2	16,5
	Poniżej 0,5 litra	22,1	34,2
	Powyżej